Αναμφίβολα η εποχή μας παρουσιάζει πολλά κοινά με αυτή των Τριών Ιεραρχών: πόλεμοι, βίαιες συγκρούσεις, κοινωνικά αδιέξοδα, άλυτα οικονομικά προβλήματα, εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο, κοινωνικές διακρίσεις, θρησκευτικές διαμάχες, εξεγέρσεις κλπ. Το μήνυμα των Τριών Πατέρων της Εκκλησίας μας, πάντα επίκαιρο και επαναστατικό, έρχεται να μας θυμίσει τη χριστιανική αυθεντικότητα, να προτείνει λύσεις και να δώσει κατευθύνσεις που γεμίζουν ελπίδα και απελευθερώνουν το σύγχρονο άνθρωπο. Οι Τρεις Ιεράρχες υπήρξαν ολοκληρωμένες προσωπικότητες που δε διακρίθηκαν μόνο σ’ έναν τομέα. όλοι τους χαρακτηρίζονταν για τη θεολογική αλλά και την ευρύτερη επιστημονική τους συγκρότηση, τη ριζοσπαστική κοινωνική τους παρουσία, την ανοικτότητα του πνεύματος και την κριτική στάση τους απέναντι σε κάθε μορφή εξουσίας.

Ειδικότερα για τη νέα γενιά, οι Τρεις Ιεράρχες δεν ήθελαν τους χριστιανούς νέους ανθρώπους χωρίς κριτική σκέψη, χωρίς ευρύτητα γνώσεων, χωρίς γενικότερο προβληματισμό. Τους ήθελαν μέσα στην κοινωνία και τη ζωή, μετόχους των κοινωνικών ανησυχιών και φιλοσοφικών ρευμάτων. Συνεπώς, η παιδεία κατά τους Τρείς Ιεράρχες πρέπει να αποτελεί δρόμο προσωπικής και κοινωνικής απελευθέρωσης, όχι διαδικασία εξαναγκασμού και ανελευθερίας. Τα βασικά στοιχεία της αληθινής παιδείας για τους Τρεις Ιεράρχες είναι: η αγάπη, η ελευθερία και ο σεβασμός του ανθρώπινου προσώπου. Και οι τρεις τονίζουν πως η σχέση παιδαγωγού μαθητή είναι μια σχέση ελευθερίας και δημιουργίας. Ο διάλογος είναι το καλύτερο μέσο για να επιτευχθεί ο σκοπός της αγωγής, γι’ αυτό ο εκπαιδευτικός οφείλει πρώτιστα να σέβεται την ελευθερία των μαθητών και να ανοίγει δρόμους.

Διασκευασμένο απόσπασμα κειμένου του Ανδρέα Αργυρόπουλου (π.  Σχολικού Συμβούλου Θεολόγων Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου)

Ο Νίκος Καζαντζάκης υποστηρίζει πως ο ιδανικός δάσκαλος είναι εκείνος που γίνεται γέφυρα για να περάσει αντίπερα ο μαθητής του και όταν πια του έχει διευκολύνει το πέρασμα, αφήνεται χαρούμενα να γκρεμιστεί, ενθαρρύνοντας το μαθητή να φτιάξει δικές του γέφυρες.